- konsultacje fizjoterapeutyczne,
- konsultacje lekarzy ortopedów,
- konsultacje psychologa,
- rehabilitacja, trening funkcjonalny,
- masaż leczniczy,
- fizjoprofilaktyka.
rehabilitacja domowa

Zapraszamy na rehabilitację po alloplastyce stawów biodrowych i kolanowych

 
Po alloplastyce stawów biodrowych i kolanowych niezwykle ważną rolę odgrywa
rehabilitacja. Powinna się ona rozpocząć jeszcze przed zabiegiem operacyjnym.
 
Stosowane obecnie endoprotezy stawu biodrowego, w zależności od sposobu związania z
podłożem kostnym można podzielić na cementowe, bezcementowe oraz hybrydowe, w
których jeden element (najczęściej panewka) zakładany jest metodą bezcementową,
natomiast druga składowa metodą cementową.
 
Wybór endoprotezy w zależności od wieku pacjenta:
 
Pacjenci młodsi – całkowita endoproteza bezcementowa albo system mieszany (tzn.całkowita
endoproteza częściowo zacementowana) z panewką bezcementową, trzon zacementowany.
Po operacji nie należy obciążać kończyny przez 6 tygodni.
 
Pacjenci starsi – całkowita endoproteza cementowa, panewka i trzon zacementowane. Po
operacji kończynę można obciążać od razu.
 
Rehabilitacja pacjenta powinna się rozpocząć jeszcze przed zabiegiem operacyjnym. Takie
postępowanie ma na celu:
 
- Wzmocnienie mięśni działających w obrębie danego stawu
- Rozluźnienie nadmiernie napiętych mięśni działających na dany staw (np. rozluźnienie
mięśni stabilizujących miednicę przed endoprotezoplastyką stawu biodrowego)
- Zwiększenie zakresu ruchu w chorym stawie i w stawie symetrycznym
 
- Wzmocnienie mięśni posturalnych (zwłaszcza mięśni grzbietu i mięśni brzucha)
- Naukę chodu w balkoniku i o kulach
- Naukę wykonywania czynności dnia codziennego (wstawanie, siadanie, odwracanie na
brzuch, chodzenie po schodach)
 
Rehabilitacja po wszczepieniu cementowej endoprotezy biodrowej obejmuje:
 
• Zapobieganie odleżynom, przykurczom, zakrzepom, zapaleniom płuc, oskrzeli (oklepywanie,
wibracja okolicy klatki piersiowej)
• Zapobieganie bólowi – ułożenie kończyny w rozwórkach wyłożonych gąbką/watą,w pozycji
pośredniej
• Zapewnienie optymalnej ruchomości – wspomagane zginanie, prostowanie, rotacja
wewnętrzna, odwiedzenie w pozycji leżącej na plecach. Można ostrożnie rozciągać mięsień
lędźwiowy w pozycji leżącej na plecach przez maksymalne zgięcie nieoperowanej strony przy
wyprostowanej stronie upośledzonej. Ewentualnie stosuje się poprzeczne rozciąganie mięśni
przywodzicieli
• W późniejszym okresie w zależności od stanu ogólnego i miejscowego (miejsce zabiegu)
pacjenta układanie i ćwiczenia na brzuchu (zginanie w stawie kolanowym, napinanie
m.pośladkowego wielkiego)
• Optymalna siła – trening, szczególnie mięśni pośladkowych. Statyczne i dynamiczne
ćwiczenia w pozycji leżącej na plecach, później również na boku i – z podparciem – na
brzuchu.
• Optymalny chód – 2- lub 4- punktowy z częściowym obciążeniem, chodzenie po schodach
• Optymalna postawa i ruchy – ćwiczenie chodzenie, zakładania i zdejmowania odzieży
 
UWAGA!
Po zabiegu należy skontrolować unerwienie mięśnia czworogłowego uda (nerw udowy).
 
Znaczny skrót kończyny może oznaczać zwichnięcie. Mechanizm zwichnięcia: przywiedzenie +
rotacja zewnętrzna.
 
Rehabilitacja po wszczepieniu bezcementowej (hybrydowej) protezy biodra:
 
Faza I (ćwiczeniowa, 6 tygodni)
- Zapobieganie odleżynom, przykurczom, zakrzepom i zapaleniom płuc/oskrzeli
- Zapobieganie bólowi: ułożenie w rozwórkach wyłożonych gąbką/watą (uwaga na odleżyny
mogące powstać w okolicy pięty) , w pozycji pośredniej, po około 1 tygodniu tylko na noc.
Przez 6 tygodni pacjent nie może układać się na boku (z wyjątkiem ćwiczeń i przy
odpowiednim odwiedzeniu), może natomiast leżeć na brzuchu
- Optymalna ruchomość – wspomagane zginanie, prostowanie, rotacja wewnętrzna,
odwodzenie w pozycji leżącej na plecach. Można ostrożnie rozciągać mięsień lędźwiowy z
pozycji leżącej na plecach przez maksymalne zgięcie nieoperowanej strony przy
wyprostowanej stronie upośledzonej; ewentualnie poprzeczne rozciąganie mięśni
przywodzicieli ( nie redresja!)
- Optymalna siła – jak wyżej ale nie należy podnosić nogi wyprostowanej leżąc na boku;
mięśnie kończyn górnych należy wzmacniać jako przygotowanie do chodzenia o kulach
(ćwiczenia ogólnousprawniające) wykorzystując PNF; (stymulacja mięśni przy stawach przy
zastosowaniu lekkich impulsów pociągania i ślizgania – pacjent powinien przeciwdziałać tym
ruchom poprzez izometryczne napinanie mięśni)
- Optymalny chód – 3 – punktowy bez obciążenia przy skorygowanej pozycji rotacyjnej biodra
- Optymalna postawa ciała i ruchy – ćwiczenie chodzenia, zakładania i zdejmowania odzieży
- Optymalny ciężar ciała – przy redukcji ciężaru ciała można ewentualnie stosować trening
siłowy i wytrzymałościowy
 
Faza II (obciążeniowa)
 
Fizjoterapia jak przy cementowej endoprotezie biodra
 
Wymiana pełnej endoprotezy stawu biodrowego (endoproteza biodrowa bez
cementu / hybrydowa):
 
Po operacji przez około 5 dni pacjent wypoczywa w łóżku. Obciążenie pooperacyjne zależy od
techniki operacji
Faza I
- Zapobieganie odleżynom, przykurczom, zakrzepom, zapaleniom płuc/oskrzeli
- Zapobieganie bólowi – ułożenie w rozwórkach wyłożonych gąbką/watą, w pozycji pośredniej
- Optymalna ruchomość – wspomagane zginanie, prostowanie, rotacja wewnętrzna,
odwodzenie w pozycji leżącej na plecach. Można ostrożnie rozciągać mięsień lędźwiowy przy
maksymalnym zgięciu nieoperowanej strony przy wyprostowanej stronie upośledzonej;
ewentualnie – rozciąganie mięśni przywodzicieli
- Optymalna siła – tak jak przy pełnej endoprotezie bez cementu; Niedozwolony jest
natomiast aktywny ruch odwodzenia, możliwa jedynie ostrożna izometria w kierunku
przywodzenia
Faza II
- Pacjent jest mobilizowany, jego ruchy są ograniczone, na ogół zdolny jest do obciążenia od
5 dnia. Fizjoterapia jak w fazie I, dodatkowo:
* optymalny chód – obciążony chód 3 – punktowy (ewentualnie tylko z częściowym
obciążeniem)
Faza III
- Dowolne ruchy, stabilne obciążenia; fizjoterapia jak wyżej, dodatkowo :
* optymalna ruchomość – dozwolone ruchy we wszystkich kierunkach, aktywne techniki,
instrukcje fizjoterapeuty dotyczące automobilizacji w pozycji siedzącej
* optymalna siła – zwiększenie treningu mięśni lędźwiowych i prostowników stawu biodrowego
 
Plastyka stropu panewki:
 
Przy stosowaniu pełnej endoprotezy stawu biodrowego i istniejącej dysplazji panewki możliwe
jest wycięcie klina z usuniętej głowy biodra i przykręcenie go celem poprawy czynności
panewki. Po operacji przez 12 tygodni nie należy stosować obciążenia.
 
Fizjoterapia po plastyce stropu panewki:
 
• W połączeniu z wymianą stawu jak przy pełnej endoprotezie, zginanie nie powinno
przekraczać 90˚
• Po przemieszczeniu krętarza przy pełnej endoprotezie nie należy wykonywać aktywnego
odwodzenia przez 6 tygodni; dozwolone są izometryczne ćwiczenia napinania małych mięśni
pośladkowych
 
Czas używania przez pacjenta kul łokciowych:
2 kule
• endoproteza cementowa – 1,5 miesiąca
• endoproteza bezcementowa – 3 miesiące
1 kula
• endoproteza cementowa – 3 miesiące
• endoproteza bezcementowa – 6 miesięcy
 
Zestaw ćwiczeń dla pacjenta do wykonywania w domu:
 
Ćwiczenia napinania pośladków (7-10 napięć w trzech seriach, 7 * dziennie)
Ćwiczenia zginania nogi w stawie biodrowym (leżenie na plecach, nogi wyprostowane, chorą
nogę zginamy w stawie biodrowym i kolanowym ciągnąc po podłożu)
Ćwiczenia zginania i prostowania w stawie kolanowym w siadzie na łóżku (10-15 ruchów w
trzech seriach 3 * dziennie)
Zginanie w stawie kolanowym w leżeniu przodem (na brzuchu) – (10-15 ruchów w trzech
 
seriach 3 * dziennie)
Ćwiczenia w leżeniu tyłem (na plecach) – odwodzenie operowanej kończyny ciągnąc pietę po
podłożu – przywodzenie tylko do linii pośrodkowej (15-20 powtórzeń w trzech seriach 3 *
dziennie)
Ćwiczenia odwodzenia operowanej kończyny w pozycji stojącej ( pacjent staje nogą zdrową
przy krześle, podtrzymując się go podnosi nogę operowaną w bok 10-15 razy w trzech seriach
3 * dziennie
Ćwiczenia zginania kończyny w stawie biodrowym w pozycji stojącej (pozycja jak poprzednio);
pacjent zgina jednocześnie staw biodrowy i kolanowy (10-15 powtórzeń w trzech seriach 3 *
dziennie)
Wykonywanie przykładowych czynności dnia codziennego po protezoplastyce stawu
biodrowego
 
Siadanie:
Podczas siadania nogę operowaną należy wysunąć do przodu z wyprostowanym kolanem
Siadając ciężar ciała należy utrzymać na nodze zdrowej i rękach
 
Odwracanie się na brzuch:
Należy odwrócić się przez zdrowy bok z wałkiem między nogami, ewentualnie druga osoba
może przytrzymać nogę operowaną w odwiedzeniu
Kończyny podczas odwracania nie mogą złączyć się; podczas leżenia kończyna
operowana „patrzy do góry”.
 
Wchodzenie po schodach:
Nogę zdrową należy postawić na stopień wyżej, przenosząc jednocześnie ciężar ciała na nią,
następnie dostawić nogę operowaną i kule na ten stopień.
 
Schodzenie po schodach:
Kule należy postawić stopień niżej i dostawić nogę chorą; ciężar ciała przenieść na kule i
dostawić nogę zdrową.
 
Po protezoplastyce NIE WOLNO: (między innymi)
 
- Krzyżować nóg
- Zakładać operowanej nogi na zdrową
- Klękać
 
Staw kolanowy po kręgosłupie i stawie biodrowym jest najczęstszym miejscem występowania
choroby zwyrodnieniowej. Schorzenie to jest procesem patologicznym dotykającym
najistotniejszych struktur stawu kolanowego (chrząstka i powierzchnie stawowe, kości,
torebka stawowa-błona maziowa, łąkotki) i jest to najczęstsza postać zapalenia stawu.
 
Alloplastyka stawu kolanowego - rehabilitacja
 
Faza I (ćwiczeniowa)
• Zapobieganie powstawaniu odleżynom, przykurczom, zakrzepom, zapaleniom płuc/oskrzeli
• Zapobieganie bólowi – ułożenie w aktualnej pozycji spoczynkowej; ewentualnie stosowanie
lodu (maksymalnie 2-3 minuty); przytłumienie układu współczulnego przez ruchy na obszarze
piersiowo-lędźwiowym; przy stosowaniu lodu omijać rzepkę
• Zachowanie najlepszej z możliwych ruchomości – szyna mechaniczna, bezbolesna
mobilizacja- głównie prostowników –przez: pocieranie
i rozciąganie poprzeczne; ćwiczenia z asystą fizjoterapeuty; czynna, ostrożna mobilizacja
rzepki (nauczyć pacjenta!)
• Zapobieganie obrzękom w stawie: ruchy w bezbolesnym zakresie, drenaż limfatyczny,
izometryczne ćwiczenia mięśnia czworogłowego
• Zachowanie możliwie najlepszej siły – izometryczne ćwiczenia napinające; celowy trening
 
dla zachowania siły zdrowej strony; elektrostymulacja
• Opanowanie możliwie poprawnego chodu – chód 3-punktowy z niepełnym obciążeniem
operowanej kończyny lub bez obciążania.
 
Faza II (częściowe obciążenie)
• Jak w fazie I; dodatkowo ćwiczenia z przyrządem do treningu ud
(z obciążeniem) lub w pozycji stojącej w wyciągu rolkowym
W FAZIE I i II NIE WOLNO WYKONYWAĆ ROTACJI STAWU KOLANOWEGO !!!
 
Faza III (obciążeniowa)
• Odzyskanie optymalnej siły: celowy trening siłowy i wytrzymałościowy (korzystne są
fizjologiczne pozycje wyjściowe z kontaktem stóp z podłogą; niekorzystne natomiast jest
prostowanie kolana w pozycji siedzącej
• Swobodna ruchomość: należy wykorzystać wszystkie dostępne techniki, w tym terapię
manualną
• Funkcjonalny chód – należy odzwyczaić pacjenta od korzystania z pomocy do chodzenia
ewentualnie prowokować reaktywne przejęcie ciężaru. Pacjent powinien osobiście korygować
chód pod nadzorem fizjoterapeuty, chodzić po różnym podłożu; można wykorzystać naukę
chodzenia według PNF
*** część szczegółowa
• II – III doba
- pionizacja
• Następnie do ok. 12 tygodnia częściowe obciążanie (ustalić z lekarzem operującym pacjenta)
• Po ok. 6 miesiącach od zabiegu – klękanie, kucanie (uzależnione od stanu pacjenta),
poprzedzone wcześniejszymi ćwiczeniami np. przy drabinkach
 
Po plastyce kolana typu kłykciowego należy unikać zginania powyżej kąta 100˚ ponieważ
wyzwalane siły mogą doprowadzić do podwichnięcia stawu.
Każdy przypadek protezoplastyki wymaga indywidualnego podejścia, oceny stopnia
sprawności przed zabiegiem, oceny stanu kości i aparatu mięśniowego. Konieczny jest
dokładny wywiad odnośnie schorzeń towarzyszących i ewentualnych problemów podczas
zabiegu z nimi związanych oraz wybór typu i sposobu osadzenia implantu
a także rodzaju przeprowadzanego zabiegu.
Podczas procesu usprawniania niezbędna jest natomiast ścisła współpraca rehabilitanta z
ortopedą.
 
Wiadomości te mają charakter jedynie informacyjny. Każdy Pacjent wymaga indywidualnego
podejścia i rehabilitacji pod kierunkiem Fizjoterapeuty.