- konsultacje fizjoterapeutyczne,
- konsultacje lekarzy ortopedów,
- konsultacje psychologa,
- rehabilitacja, trening funkcjonalny,
- masaż leczniczy,
- fizjoprofilaktyka.
rehabilitacja domowa

Choroba zwyrodnieniowa stawu biodrowego

 
Choroba zwyrodnieniowa stawu biodrowego (coxarthrosis, koksartroza) polega na
przedwczesnym zużyciu i zwyrodnieniu tkanek tworzących staw biodrowy (chrząstki
stawowej, warstwy podchrzęstnej kości, płynu stawowego, torebki stawowej, więzadeł i
mięśni). W przebiegu choroby dochodzi do uszkodzenia chrząstki stawowej, przebudowy
kości z tworzeniem wyrośli kostnych (osteofity), stwardnienia warstwy podchrzęstnej oraz do
powstawania torbieli podchrzęstnych. Często dochodzi do zaburzenia funkcji błony maziowej
(wewnętrznej warstwy torebki stawowej). Chorobę zwyrodnieniową stawu biodrowego
charakteryzują skargi na ból pochodzący ze stawu podczas ruchu i zmiany stwierdzone
badaniem radiologicznym.
 
W zależności od kształtu panewki stawu biodrowego koksartrozę można podzielić na:
§ koksartrozę z panewką zbyt płytką (dysplastyczna)
§ koksartrozę z panewką zbyt głęboką (protruzyjna)
§ koksartrozę z prawidłową panewką
 
W zależności od stosunku pomiędzy procesem destrukcji i procesem wytwórczym można
podzielić na:
§ koksartrozę destrukcyjną uważaną również za postać martwicy aseptycznej głowy
kości udowej dorosłych
§ koksartrozę hiperostotyczną - z przewagą osteofitów nad cechami destrukcji. W
postaci tej dysfunkcja kończyny związana jest głównie z ograniczeniem ruchomości w
stawie
§ postać mieszaną
 
Epidemiologia
 
Choroba zwyrodnieniowa stawów ujawnia się już w 2 i 3 dekadzie życia a w wieku
powyżej 60 lat występuje u około 60% osób, będąc najczęstszą przyczyną bólu
stawów. Na rozwój choroby zwyrodnieniowej istotny wpływ mają liczne czynniki
predysponujące:
§ późny wiek
§ czynniki etniczne
§ czynniki wrodzone
§ nieprawidłowa biomechanika stawu
§ nadwaga
§ wykonywany zawód
§ aktywność fizyczna
§ duża masa kostna
§ poziom hormonów
 
Zwyrodnienie stawów dotyczy jednakowo często mężczyzn i kobiet, chociaż
mężczyźni częściej chorują przed 45 rokiem życia, a kobiety później.
 
Etiologia
 
Dotychczas nie wyjaśniono jednoznacznie przyczyny schorzenia. Choroba
zwyrodnieniowa stawów jest skutkiem wpływu wielu czynników działających
zarówno na sam staw jak i na cały organizm.
 
Jeśli czynnik etiologiczny jest nieuchwytny mamy do czynienia z pierwotną
lub samoistną chorobą zwyrodnieniową (arthrosis deformans idiopathica s.
primaria). W etiologii tej postaci istotną rolę mogą odgrywać nieprawidłowości
krążenia miejscowego w obrębie stawów doprowadzające do zmian w składzie
płynu stawowego, który odżywia chrząstkę. Na chorobę może mieć również wpływ
nadmierne obciążenia stawów w trakcie uprawiania sportu wyczynowego czy też
ciężkiej pracy fizycznej.
 
Liczniejszą grupę choroby zwyrodnieniowej stawów stanowi wtórna choroba
zwyrodnieniowa (arthrosis deformans secundaria) rozwijająca się pod wpływem
określonych czynników przyczynowych do których należą:
0. czynniki wrodzone lub dziedziczne, np. wrodzona dysplazja biodra, hemofilia,
hemochromatoza, alkaptonuria.
1. czynniki nabyte:
miejscowe, np. urazy (powtarzające się skręcenia stawu,
jednorazowy większy uraz lub wielokrotne małe urazy, złamania z
nieprawidłowym zrostem), zapalenie stawu septyczne lub gruźlicze,
martwica aseptyczna,
układowe, np. choroby metaboliczne takie jak dna moczanowa,
reumatoidalne zapalenie stawów, przewlekła kortykoterapia, zaburzeń
neurologicznych (mózgowe porażenie dziecięce)
Zmiany zwyrodnieniowe rozpoczynają się w chrząstce stawowej i zmianom tym nie
towarzyszą dolegliwości bólowe, co wynika z braku unerwienia czuciowego chrząstki
stawowej. Dolegliwości bólowe i ograniczenie ruchomości stawu są wynikiem
przeciążenia więzadeł, torebki stawowej lub mięśn, procesów zwyrodnieniowych
i towarzyszącemu im procesowi zapalnemu błony maziowej z wysiękiem do jamy
stawu.
 
Objawy
 
Początek choroby jest dyskretny a pierwszymi objawami mogą być osłabienie
kończyny dolnej i uczucie zmęczenia. Najwcześniejszym objawem choroby jest ból
biodra, początkowo zaostrzające się podczas ruchu lub przy obciążaniu stawu, a
ustępują lub zmniejszają się po odpoczynku. W miarę postępu choroby ból staje się
ciągły zarówno w ciągu dnia jak i nocy, zmuszający chorego do przyjmowania leków
przeciwbólowych. Zmniejsza się ruchomość stawów oraz pojawiają się przykurcze
zgięciowe, stawy stają się bolesne przy dotyku, a w czasie ruchu zauważalne jest
trzeszczenie lub tarcie. U niektórych pacjentów choroba objawia się bólem kolana,
co wynika z podrażnienia zakończeń nerwu zasłonowego znajdujących się w torebce
stawu biodrowego. W przebiegu choroby zwyrodnieniowej dochodzi do powiększanie
się i zniekształcenie obrysów stawów co jest wywołane rozrostem chrząstki, kości,
więzadeł, ścięgien i torebek oraz przewlekłym stanem zapalnym błony maziowej.
Ograniczenie ruchów biodra dotyczy przede wszystkim odwiedzenia i rotacji
wewnętrznej. Oszczędzanie chorej kończyny doprowadza do zaników mięśniowych
w obrębie uda i pośladka. W przebiegu choroby zwyrodnieniowej stawu biodrowego
może występować skrócenie kończyny i utykanie podczas chodzenia.
 
Rozpoznanie
 
Zmiany zwyrodnieniowe zwykle nie powodują odchyleń w badaniach
laboratoryjnych, a do ustalenia rozpoznania wystarczy zwykle badanie lekarskie i
zdjęcie radiologiczne wykonane w dwóch płaszczyznach (PA i Bok).
 
Charakterystyczny wywiad i skargi pacjenta na ból wywołany ruchem i obciążeniem
kończyny, najsilniejsze podczas pierwszych ruchów po okresie bezruchu,
zlokalizowane od pachwiny do kolana, najczęściej w przednio-bocznej i przedniej
części uda potwierdzają rozpoznanie. Badanie chorego potwierdza ograniczenie
ruchomości w stawie i ból przy skrajnych ruchach.
 
Badanie RTG nie wykrywa wczesnych zmian zwyrodnieniowych, kiedy dotyczą
one jedynie chrząstki stawowej. Za dowód rozpoznania należy uważać obecność
osteofitów na krawędzi panewki lub wokół główki kości udowej.
 
Obraz radiologiczny choroby zwyrodnieniowej kręgosłupa cechują:
§ zwężenie szpary stawowej a w późniejszym stadium jej zniesienie w strefie
nośnej
§ przejaśnienia zwane cystami kostnymi występujące w głowie kości udowej i
dachu panewki
§ wyrośla kostne na krawędziach panewki i na pograniczu głowy z szyjką
§ grzybowate zniekształcenie głowy kości udowej
§ poszerzenie szyjka kości udowej.
 
W przypadkach trudnych diagnostycznie pomocne może się okazać wykonanie
niektórych badań, jak: CT, MRI, artroskopia, scyntygrafia izotopowa a w przypadkach
ze współistnieniem wysięku stawowego zbadanie jego cech laboratoryjnych może być
rozstrzygające w różnicowaniu z procesami zapalnymi.
 
Profilaktyka
 
W profilaktyce chorób zwyrodnieniowych najważniejsze są przede wszystkim:
§ prawidłowa masa ciała i prawidłowe żywienie
§ umiarkowana aktywność fizyczna
§ brak nadmiernego obciążania stawów
§ unikanie niepotrzebnego dźwigania ciężarów
§ usuwanie z organizmu przewlekłych ognisk zakażenia
 
Leczenie
 
 
Istnieje wiele sposobów leczenia choroób zwyrodnieniowych, jednak najważniejsze
jest, aby leczenie było kompleksowe obejmujące:
§ leczenie niefarmakologiczne (odpowiedni tryb życia, żywienie, odchudzenie,
stosowanie wkładek do obuwia, ćwiczenia zwiększające masę mieśniową)
§ leczenie farmakologiczne (przyjmowanie leków)
§ rehabilitację fizyczną (kinezyterapia i fizykoterapia)
W przypadku, kiedy przyczyna powstania choroby jest nieznana leczenie skupione jest
na likwidowaniu objawów i modyfikacji przebiegu choroby, natomiast jeśli przyczyna
choroby jest znana, leczenie dotyczy zarówno przyczyny, jak i objawów i przebiegu
choroby. Każdy chory jest leczony w sposób zależny od rodzaju i przebiegu choroby.
 
Farmakoterapia
W przypadku chorób reumatycznych jednym z najbardziej uciążliwych objawów jest
ból, którego nasilenie jest całkowicie indywidualna sprawą chorego.
 
Rehabilitacja
Rehabilitacja jest niezmiernie ważną częścią procesu leczenia i stanowi uzupełnienie
leczenia farmakologicznego. Prawidłowa rehabilitacja decyduje o stopniu
odzyskiwanej sprawności i dalszym przebiegu choroby. Istnieje wiele sposobów
leczenia rehabilitacyjnego.
§ kinezyterapia (leczenie ruchem) - Celem ćwiczeń jest zapobieganie dalszym
deformacjom i korekcja zniekształceń stawów. Odpowiednie wykonywanie
ćwiczeń prowadzi do zmniejszenia dolegliwości bólowych. Kinezyterapię
można podzielić na ćwiczenia czynne i bierne wykonywane z pełnym
obciążeniem kończyny, częściowym lub bez niego, ćwiczenia oporowe,
izotoniczne i izometryczne. Program ćwiczeń powinien być przygotowany
indywidualnie do danego pacjenta w zależności od stanu ogólnego pacjenta,
okresu choroby, w jakim się znajduje i ciężkości objawów. W początkowym
okresie ćwiczenia powinny być wykonywane pod okiem rehabilitanta, jednak
później większość ćwiczeń może być wykonywana samodzielnie.
§ masaż klasyczny - Metoda lecznicza, której celem jest zmniejszenie
sztywności i napięcia mięśni. Masaż poprawa miejscowego krążenia krwi i
stanu ukrwienia tkanek.
§ masaż wodny (hydroterapia) - Metoda lecznicza której celem jest
zmniejszenie sztywności i napięcia mięśni, poprawa miejscowego krążenia
krwi i stanu ukrwienia tkanek. Hydroterapia polega na polewaniu silnym
strumieniem wody wybranych okolic ciała z różną siłą, wodą o różnych
składzie i temperaturze.
§ masaż przyrządowy - Metoda lecznicza wykonana z wykorzystaniem
urządzeń wibracyjnych (np. pasów, rolek).
§ zabiegi borowinowe - Metoda lecznicza przeprowadzana okładami z
borowiny będącej rodzajem torfu. Substancje zawarte w borowinie mogą
wchłaniać się przez skórę, dając określony korzystny efekt leczniczy.
§ termoterapia - Metoda lecznicza wykonana z wykorzystaniem z użyciem
ciepła lub zimna (krioterapia). Ogrzewanie lub oziębianie tkanek wywołuje
ich przekrwienie, co w efekcie zmniejsza ból, rozluźnia mięśnie, likwiduje
sztywność stawów, wyzwala efekt przeciwzapalny.
§ elektroterapia
 
Leczenie chirurgiczne
 
W przypadku gdy leczenie zachowawcze nie skutkuje, albo występują duże
zniekształcenia stawów, uniemożliwiające samodzielne funkcjonowanie, należy
przeprowadzić leczenie operacyjne. W zależności od rodzaju choroby stosuje się:
§ operacje korygujące ustawienie kości i powierzchni stawowych (osteotomie)
§ operacje wymieniające powierzchnie stawowe (endoprotezoplastyki) - Zabieg
operacyjny endoprotezoplastyki stawu polega na wycięciu zniszczonych
części stawu i zastąpieniu ich nowymi elementami metalowymi lub
plastikowymi.
 
§
 
operacje usztywniające staw